Dinosfeer

Waarom zijn kinderen geinteresseerd in dino's?

De vraag hierboven is een zoeksleutel waarmee iemand deze week via Google op Screenwork.nl terecht is gekomen. Ik vind het een boeiende vraag en heb hem jaren geleden al eens opgetekend in notities die ik gemaakt heb tijdens een dagje gamen met het dinospel Nanosaurus. De aantekeningen heb ik met het artikel over Nanosaurus op mijn bebbellog geplaatst en zo zijn ze bij Google terecht gekomen.

Dinosfeer
Kinderen zijn in dino's geïnteresseerd omdat de wereld van de dino's enorm tot de verbeelding spreekt. De plaatjes zijn mooi en de verhalen zijn fantastisch. Die fantastische verbeelding heb ik destijds als een actieve beleving proberen op te tekenen en om te kijken wat ik ook al weer precies had geschreven, heb ik mijn zielenroerselen uit 2000 in een zelfstandige blogje over de Dinosfeer uitgewerkt. Samenvatting: de beleving van de dinosfeer schuilt in een hoekje van het spelbewustzijn.

Spelbewustzijn
Wat gebeurt er als ik achter de terminal met Nanosaurus bezig ben? Wat doet het spel bij mij als ik speel? Ik probeer te begrijpen wat mijn computerspelbewustzijn is? Wat zit er allemaal in? Wat gaat er in om? Hoe werkt het?

Cheats
Bedroevende beginconstatering is dat het me zelfs met cheats niet lukt om het spel tot een goed eind te brengen. Het spel is lastig en ik heb het opgegeven. Dat was even jammer, maar inmiddels vermaak ik me prima door er met mn wapens lekker op los te knallen. Vol overgave vuur ik in onophoudelijke raids mijn machinegeweren leeg op de wilde beesten die tussen de bomen en de bergen op me af komen. Boven de lavazee zet ik het complete arsenaal zelfzoekende raketten en ultrasonische geluidsgolven in om vliegende dino's van me af te houden. De vijand hou ik met stevig wapengeweld op afstand en het geeft een enorme kick om lekker agressief te kunnen zijn zonder dat dat consequenties heeft. Ik knal alles kapot wat beweegt en sterf als mijn tijd om is. Gelukkig kan ik elk spel met een een paar nieuwe levens weer herstarten.

Oerbeleving
De combinatie van activiteit in een wereld met 3D-beelden zorgt er voor dat mijn actuele beleving vrijwel volledig kan overgaan naar een virtuele wereld die ergens tussen de computer en mijn bewustzijn boven de werktafel zweeft. De wereld om me heen komt op een lager plan en als Loes me wat vraagt vergeet ik antwoord te geven.

Naast de vreugde aan het gevecht bespeur ik in de dinosfeer een soort oerbeleving van het landschap. Als ik tussen de varens en bergen, de bomen en de watertjes rondren, heb ik het idee dat ik in een wereld terecht ben gekomen die beter voelt dan de wereld van hier en nu. De kleuren en de vormen van het oerbos in de dinosfeer zijn een warme mantel waarin je kunt weglopen uit de mensenwereld van steen, staal en glas. De dinowereld is een psychofenomenale ervaring, waarin de betekenis van de dingen geen woorden nodig hebben om betekenis te krijgen. Een orde der dingen - een ongereflecteerde harmonie die uitzichzelf rechtvaardig lijkt, alsof de goden de wereld nog niet hebben verlaten.

Boek
De mytische oerervaring van de dinowereld ken ik ook van vroeger. Wat ik met Nanosaur beleef is hetzelfde als toen ik eens een prachtig boek met kleurentekeningen van dino's kreeg. Een paar illustraties moesten nog als stikker worden ingeplakt en dat maakte het boek helemaal geweldig. In dagdromen bij de plaatjes maakte ik allerlei fantastische avonturen mee met Brontosaurussen, Triceratops en de kwaadaardige T-Rex. De wereld was groen en wreed en uiteindelijk ging iedereen er aan, behalve ik. Ik raakte bevriend met de Triceratops en dat leek me een goede basis voor een lang en gelukkig leven.

Klein en kwetsbaar
Als ik mijn persoonlijk ervaring met de kinderspelende dinoziel in een cultuurpsychologische voorstelling probeer te vangen zou ik zeggen dat de dinoverbeelding het kinderlijk besef van de eigen kleinheid relativeerd. Een kind dat over dino's fantaseert realiseert al snel dat een mens met blote handen weinig kans maakt op overwining als het op een krachtmeting aankomt. Daarbij groeit het besef dat deze situatie niet alleen voor het kind zelf geldt, maar voor ieder ander mens in de wereld. In de sociale perceptie van de wereld nivelleert dit inzicht de status van de anderen en wordt het kind groter en sterker. Doordat het de zwakte van anderen realiseert, wordt het kind zich bewust van zijn eigen potentiële kracht. De dinofantasie helpt het kind af te rekenen met zijn Calimerocomplex, de negatieve grondervaring van de wereld, waarin het kind door de omgeving vanwege zijn kleine kind-zijn niet serieus wordt genomen. Door vriendschap te sluiten met dino's bereidt het kind zich voor op een wereld waarin het zelf zeggenschap kan vergaren.

Groot en sterk
Dino’s geven kinderen gevoelens en begrip van macht en kracht, en stimuleren zo een relativerende kijk op de sociale en fysieke verhoudingen in wereld van de dingen en de mensen. De kracht en de grootte van de dino maakt het kind duidelijk dat alles wat sterk, in beginsel ook zwak is, en dat het sterke mettertijd kan en zal verdwijnen. De verhouding tot 'de groten' die het hier en nu van het kind domineren (nare andere kinderen, lastige volwassenen) heeft geen permanente status, maar zal vroeg of laat veranderen. Vriendschap met de dino's geeft vertrouwen in de toekomst.

Zo bezien zijn volwassen mannen en vrouwen die nog in de dinosfeer verblijven nog niet in gelegenheid geweest om aan hun 'kleine' status in de wereld te ontkomen en toereikende zeggenschap te vergaren. Maar het kan natuurlijk net zo goed dat deze gedachtenflux onzin is en dat een dinotik juist een uitstekende manier is om oude en nieuwe frustraties met beelden en symbolen te lijf te gaan. Misschien heeft de dinosfeer helemaal geen gefrustreerde machtsdimensie, maar voeden dinoliefhebbers juist graag hun innerlijke kind, zolang het niet dood is en leeft.

Illustratie: In A Sound of Thunder nemen mensen het op tegen een soort aapdino's. Als een groep wetenschappers aan tijdreizen gaat doen komen de monsters op tijdsgolven de evolutie binnen.

Technodraai
De dinosfeer krijgt in games en film een nieuwe dimensie door de verbinding met toekomsttechnologieën. Biogenetica, klonen, quantumfysica, tijdreizen en alternatieve paden van evolutie raken in sublieme fantasieën met elkaar versmolten. Nanosaurus, Jurassic Park, Peter Jackson's King Kong, en de A Sound of Thunder (2005) stuwen de beleving van de dinosfeer naar nieuwe hoogten.

De lijn van de technodinoverhalen is in alle verbeeldingen ongeveer hetzelfde: de spelers proberen de evolutionaire gedrochten te beheersen voor een hoger doel, schoonheid, commercieel gewin of wetenschap. Maar als de technologieën die daarvoor worden ingezet de oerkrachten aanraken, gaat het mis. Mens ontmoet monster en de pleuris breekt uit. De rust in de dinosfeer blijkt fragiel en is niet zomaar hersteld.

Psychofenomalie in de technologische beleving van de dinosfeer is de subflux van een fantast, die niet in de gaten heeft dat hij fantaseert en veronderstelt dat met een overwinning op de prehistorische reptielen automatisch ook zeggenschap in de wereld van steen en glas is gewonnen. Dat is waarschijnlijk niet het geval. En daarom is het belangrijk om het niet al te persoonlijk te nemen als je een spelletje wint of verliest, want met kwaaie verliezers en borstkloppende winnaars wordt niet graag gespeeld. Ze zetten zich buitenspel en raken verbitterd, maar hier moet ik een andere keer maar eens op door.

How goes it?

De vorige keer dat ik over Amy Winehouse blogde, heb ik Sharon Jones & The Dapkings zitten promoten. Die traden op in Paradiso en ik zag toen even over het hoofd dat Amy de volgende dag in de Heinekenhal zou optreden. Mijn fan-dom gaat niet heel erg diep, denk ik, want hoewel ik achter kaartjes aan had kunnen gaan, had ik daar ff geen zin in.

Maar gelukkig is er YouTube en kun je achteraf alsnog het optreden zien alsof je er bij staat. Gezellig toch die Nederlandse concertgangers, ze zingen mee uit volle borst.

But how goes it with Amy? Haar 'Europese tournee' heeft ze afgesloten met een optreden bij de Europese MTV Awards en inmiddels is ze weer terug in Engeland om foto's te nemen voor een campagne tegen gehoorbeschadiging. Hoewel ze zich op de tour redelijk goed heeft gehouden (dieptepunt: een nacht in een gevangeniscel in Noorwegen met een zak wiet), heeft ze het continent uiteindelijk toch in een spoor van vernieling verlaten. Voor het begin van de MTV-show heeft Amy haar kleedkamer volledig in puin geholpen. Snoop Dogg was toevallig getuige en die heeft de scene very unsnoop zonder commentaar verlaten. Het optreden zelf wordt op het internet als een van haar beroerdste optredens ever aangemerkt. You even make Britney look like a pro, blogt een scherpschutter.

Het verhaal doet de ronde dat Amy grote problemen heeft met haar kerel, Blake Fielder. De tour ging okee totdat hij als een zombie uit hel kwam opdraven en de ellende weer vrij spel kreeg. Een foto van het stel bezorgt me kouwe rillingen, jezus wat ziet die gozer er slecht uit.

Het schijnt dat Amy en Blake voortdurend ruzie hebben en dat iedereen doodongelukkig wordt van de relatie. Van foto's waarop Amy in tranen door de straten van München doolt, word ik ook helemaal verdrietig.

Op het web kom ik nog een clip tegen waarin Amy quasi nonchalant een tijdschrift bij een sigarenwinkel wegpikt. Aan het eind van het filmpje zie je dat Amy bij de winkeldeur wordt opgewacht door een horde fotografen en filmers die de gebeurtenis vastleggen.
'Dat kind heeft geen leven meer,' zeg ik verontwaardigd als Loes de kamer binnenkomt. 'Het is net lady Di, met al die paparazzi.'
'Dat komt omdat mafketels als jij voortdurend zitten te koekeloeren wat ze allemaal uitvreet,' zegt Loes venijnig als ze het filmpje heeft gezien.
Mafketel? Moi?